Goede landbouw- en infrastructuur geborgd in RES-plannen

Nederland werkt aan de omschakeling naar duurzame energie. Die ambities zullen grotendeels op het plattenland worden verwezenlijkt. De rol van boeren en tuinders is daarbij cruciaal. De aanleg van grootschalige wind- en zonneparken kan ingrijpende gevolgen hebben voor de beschikbaarheid van landbouwgrond. Aan de andere kant kunnen boeren en tuinders een belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie. 

Energie voor boeren

De omslag naar het opwekken van duurzame energie krijgt vorm in een Regionale Energie Strategie (RES). In het werkgebied van ZLTO hebben zeven regio’s de RES 1.0 plannen vastgesteld. Hierin zijn de zoekgebieden voor nieuwe grootschalige opwekking van zonne- en windenergie benoemd. 

Boeren en tuinders voelen direct de gevolgen van de energie-ambities waar te maken.  Zo zullen zij het nodige merken van de aanleg van leidingen en kabels en zien we dat de stroomnetten vollopen. Nieuwe initiatieven kunnen hierdoor in het gedrang komen. Bovendien dreigt er kostbare landbouwgrond te verdwijnen door de aanleg van grootschalige energieparken. Gecombineerd met stijgende grondprijzen wordt het daardoor moeilijker voor boeren en tuinders om grond aan te schaffen in de buurt van hun bedrijf. Kortom: een goede lokale landbouwstructuur staat onder druk. 

Tegelijkertijd zijn boeren en tuinders in staat om een belangrijke bijdrage te leveren aan de opwekking van duurzame energie. Denk aan zonnepanelen op daken van stallen en schuren. Zo zijn er minder zonnevelden op landbouwgrond nodig. 


Kassen 

Ook in de glastuinbouw leeft het energievraagstuk. In die sector wordt warmte en elektriciteit opgewekt uit gas (Warmte Kracht Koppeling). Dit systeem staat onder druk vanwege de hoge gasprijzen en de ambitie van het kabinet om volledig van het gas af te gaan. Glastuinders zoeken dus naar duurzame alternatieven, zoals bijvoorbeeld omschakelen op groen gas uit mestvergisting, geothermie en gebruik restwarmte van derden. 

De aanwezigheid van glastuinbouw betekent een aanzienlijke kans voor de regionale energietransitie. (Over)bezetting van het stroomnet wordt een steeds nijpender probleem. De glastuinbouw kan inspelen op pieken en dalen in de netwerkbeschikbaarheid door hun energiecentrales aan of uit te schakelen. In Duitsland gebeurt dit al. Grote investeringen in het stroomnetwerk zijn dan niet nodig. Daarnaast kan de glastuinbouw ook een belangrijke rol spelen in de warmtetransitie door warmtenetten en geothermie. 

Hoe gaan we dat bereiken?  

ZLTO blijft nauw betrokken bij de planvorming en eventuele uitvoering. We steunen onze afdelingen bij het doorlopen van het lokale beleidsproces, nu de regionale plannen moeten gaan landen in de gemeenten. Daarbij gaat het vooral om: 

  • Bij aangewezen zoeklocaties voor zonnepanelen uitzoeken of daken in de omgeving al zo veel mogelijk benut zijn. Ook houden we daarbij oog voor behoud van een goede landbouwstructuur. 
  • Het aandragen van slimme, innovatieve oplossingen om het ruimtegebruik van duurzame energieopwekking zo klein mogelijk te houden. Voorbeelden zijn kleine windmolens en zonnepanelen boven fruit en op waterbassins. 

Gemeenten maken per RES-regio (10-20 gemeenten) afspraken over de regionale verdeling van de lusten en de lasten van de energieprojecten. Hier leggen we de nadruk van onze lobby. We willen ervoor zorgen dat vooral lokale partijen profijt hebben van de energietransitie, in plaats van alleen grote projectontwikkelaars en buitenlandse investeerders. 

Ons standpunt

  • De energietransitie is een gigantische uitdaging. Boeren en tuinders kunnen regionaal een significante bijdrage leveren.

  • De invulling van de RES-zoekgebieden moet hand-in-hand gaan met het behoud van een goede landbouwstructuur en landschapswaarden als water, bodem en biodiversiteit. Koppelkansen met de glastuinbouw moeten altijd worden benut.

  • De netwerkbeschikbaarheid zou geen belemmering moeten zijn voor de aanleg van nieuwe energie-opweklocaties of nieuwe bedrijvigheid. Boeren en tuinders kunnen vaak bijdragen aan een (tijdelijke) oplossing.

  • Zonnepanelen horen zoveel mogelijk thuis op bestaande (dak)structuren, om de ruimtelijke impact zo laag mogelijk te houden. Toepassing van het principe van de zonneladder moet leidend zijn. 

  • Daar waar boeren en tuinders zorgen voor lagere benodigde investering in de energie-infrastructuur verdienen zij een eerlijke vergoeding voor die dienst.

  • Plaatselijke boeren en burgers moeten kunnen participeren in grootschalige energie-initiatieven

Veelgestelde vragen

  • Wat is een goede landbouwstructuur?

    • kwaliteit van aanwezige landbouwgronden (bodemeigenschappen, ontsluiting, grootte kavels)
    • sociale agrarische structuur (toekomst gebied, bedrijfsopvolging)
    • verkaveling (ligging percelen t.o.v. bedrijven)
    • (in)directe belemmeringen omgeving (natuur, bebouwing e.d.)
    • grondprijzen (vaak afgeleide van goede landbouwstructuur) 
  • Waarom zijn de RES-plannen belangrijk voor boeren en tuinders?

    • Energietransitie zal voor belangrijk deel op het platteland plaatsvinden. Dit heeft consequenties voor ruimtebeslag en energie-infrastructuur.
  • Hoe toetsen gemeenten de zonneladder?

    • Meeste gemeenten hebben een zonnevisie vastgesteld. Belangrijk is dat daar de zonneladder in opgenomen is, en vooral dat we afspreken hoe deze zonneladder getoetst wordt en door wie. (=afwegingskader).
  • Waar liggende vastgestelde zoekgebieden?

    • In de RES 1.0 plannen zijn de zoekgebieden aangewezen. Deze worden in de nabije toekomst in de lokale omgevingsplannen vastgelegd. 
  • Komt er ook een RES 3.0?

    • Om de twee jaar worden de RES-plannen uitgebreid. In 2023 moeten de 2.0 versies gereed zijn, waarin ook de warmtevisies opgenomen worden. De RES 3.0 versies komen in 2025. Hierin zal meer de voortgang en uitvoering geschetst worden.
  • Kunnen de RES-ambities waargemaakt worden, immers de netwerken lopen nu al vol?

    • Netwerkbeschikbaarheid is de grote uitdaging in de energietransitie. De komende jaren zal de overheid samen met de netwerkbedrijven fors dienen te investeren in uitbreiding van de infrastructuur. Dit zal zeer bepalend worden voor de snelheid van verwezenlijking  van de RES ambities.
  •  

Uitgelicht project RECUPA: Recirculatie technieken trayvelden in aardbeienteelt

Uitgelicht project BodemUP: Haal meer uit je bodem

Bekijk alle projecten

Onze leden vertellen

Bekijk alle ledenverhalen
  • Heiko van Berlo - breed

    Heino van Berlo: ‘Lidmaatschap zie ik als zelfontplooiing’

  • jacky Dieleman

    Jacky Dieleman: ‘Geef geen commentaar als je er zelf niets aan doet’

  • stijn bierkens - breedte

    Stijn Bierkens: ‘Belangrijk dat er een organisatie is waar je bij hoort’

ZLTO Ledenvoordeel

Bekijk al het ledenvoordeel
  • Header website_0000s_0020_Tielemans computer pc binnen werken

    KPN mobiele telefonie en internet/tv | 5% korting

  • Header website_0000s_0050_zon op dak

    Zelf energie opwekken

  • Header website_0000s_0023_Stal in aanbouw advies

    Dakactie Eternit | € 0,35 per m2

  • Header website_0000s_0049_boeren ondernemers praten met elkaar discussie tuinders leden in gesprek

    Selecta koffie | 20% korting op ingrediënten

  • Header website_0000s_0006_P. Van Hedel bemesten gierton

    Diesel | € 2 korting per 100 liter