Lid worden!
Melkveehouders Cor en Corné Toonders uit Veldhoven op hun nieuwe stalvloer

Keuzevrijheid boeren bij reductie emissies

Er is veel te doen over emissies in de Nederlandse veehouderij, met name stikstof. De sector werkt al decennia hard om die uitstoot terug te dringen, en met succes. Toch legt de overheid boeren vaak middelvoorschriften op. Daardoor kunnen ze vaak niet zelf kiezen hoe ze hun uitstoot verminderen. ZLTO wil dat boeren die vrijheid wél krijgen. Dan kunnen ze voor oplossingen kiezen die alle uitstoot van schadelijke stoffen tegelijk verminderen: niet alleen stikstof maar ook van fijnstof en methaan. Bovendien kunnen ze maatregelen nemen die bij hun specifieke bedrijfsvoering passen.

Uitstoot van stikstof 

De veehouderij heeft in de afgelopen decennia al veel bereikt op het gebied van emissiereductie, vooral qua geur en stikstof. De uitstoot van stikstof is sinds 1990 fors teruggebracht (ruim 65%). Maar die flinke stappen in de goede richting zijn nog niet genoeg. Er is maatschappelijke druk en ook regelgeving vraagt om een verdere verlaging van emissies door de veehouderij.

Emissie ammoniak land- en tuinbouw.jpg

Integrale benadering 

Bij emissiereductie gaat het niet alleen over geur en stikstof, maar ook om methaan, fijnstof en endotoxinen. Het probleem is dat de ene techniek misschien goed werkt tegen stikstofemissie, maar nauwelijks effect heeft op de uitstoot van methaan. Daar is een andere techniek dan weer effectief. Als we nu bijvoorbeeld eenzijdig focussen op stikstof, dan kan dat ervoor zorgen dat boeren later weer opnieuw moeten investeren om ook andere vormen van uitstoot te verminderen.

Daarom is het zaak om te bevorderen dat emissies er helemaal niet zijn; een brongerichte aanpak is het meest kansrijk om alle emissies tegelijk aan te pakken. Dat noemen we de integrale aanpak. Boeren willen de komende jaren aan de slag met de reductie van alle emissies. Ze willen werken aan een duurzame kringloop van mineralen, maar kunnen hun geld maar één keer goed uitgeven. Daarom past een integrale aanpak bij de emissiereducties in de toekomst.

Boeren willen werken aan een duurzame kringloop van mineralen, maar kunnen hun geld maar één keer uitgeven

Keuzevrijheid 

In het verleden hebben boeren vaak middelvoorschriften gekregen. De overheid bepaalde welke maatregelen boeren moesten nemen en welke technieken ze moesten gebruiken. De ondernemer kon slechts kiezen uit een beperkt lijstje met stalsystemen. Daar hield zijn keuzevrijheid op. ZLTO vindt dat geen wenselijke situatie.

De boer heeft namelijk veel meer knoppen om aan te draaien dan alleen de uitstoot van zijn stal. Zijn keuzepalet bevat naast stalsystemen (vloeren, brongerichte mestscheiding) ook innovatie met dier- en voermanagement, weidegang of fokkerij. Ook mestverwaarding, precisiebemesting en goed bodembeheer kunnen bijdragen. De overheid zou aan boeren emissiedoelen moeten voorschrijven in plaats van middelen. Zo kan de ondernemer zelf kiezen hoe hij die doelen wil bereiken. Een integrale aanpak wordt dan mogelijk.

Emissiebron Mln kg NH3 .
Stal en mestopslag 55 49%
Uitrijden van mest 40 36%
Kunstmest 9 8%
Overig 5 5%
Beweiding 1 1%
totaal land- en tuinbouw 111 100%
 

Het keuzepalet van de boer, in bovenstaande tabel zien we de ammoniakemissie door de land- en tuinbouw in 2018: 111 miljoen kg NH3. 87% daarvan is direct gerelateerd aan de dierlijke mest: in de stal, vanuit de mestopslag, bij het uitrijden of bij de beweiding. Bron: RIVM/emissieregistratie 

Broeikasemissies veehouderij.jpg

In de periode 1990-2019 is de methaanemissie gedaald met 13% ( 14,7 -> 12,8 Mton). Dit vooral door minder enterische methaan emissie rundvee (afname melkveestapel) en verbetering mestmanagement wat vooral door stalaanpassingen varkenshouderij (1,6 Mton) is gerealiseerd. Bron: RVO 2018

Van middel- naar doelvoorschriften 

Veehouders kunnen door mest te scheiden aan de bron emissies reduceren en door middel van mestbewerking bijdragen aan uiteenlopende vormen van duurzame verwaarding. Om over te kunnen gaan op het opleggen van doelen in plaats van middelen wil ZLTO experimenteren met realtime monitoring. Dat is een innovatie waarmee de veehouder, de vergunningverlener en de handhaver in de gaten kunnen houden of de uitstoot op het boerenerf inderdaad minder wordt. Daarnaast motiveert het ook de ondernemer als hij real-time kan zien wat zijn maatregelen voor resultaten geven en kan hij indien nodig bijsturen. Die aanpak kan bedrijfseconomisch interessant zijn voor de boer.

Wat is de oplossing? 

Melkveehouders Cor en Corné Toonders uit Veldhoven op hun nieuwe stalvloerMelkveehouders Cor en Corné Toonders uit Veldhoven op hun nieuwe stalvloer.

Om te komen tot een kostenefficiënte en fatsoenlijke manier van emissiereductie door de veehouderij is het belangrijk dat als er brongerichte systemen zijn die op veel fronten beter scoren, maar het vereiste reductiepercentage niet helemaal halen, daar een uitzondering voor gemaakt wordt. Er moet dus een bredere integrale toets plaatsvinden. De provincie Brabant stelt echter dermate hoge eisen dat veel brongerichte stalsystemen de stikstofeisen (waarschijnlijk) niet halen.

Voorheen keken we alleen maar naar de stalaanpassingen en hun effect op papier. Deze methode heeft ongewenste effecten, zoals hoge kosten voor de boer en een focus op één emissie terwijl andere vormen van uitstoot ook omlaag moeten. We moeten breder kijken, zodat de veehouder ervoor kan kiezen om op andere manieren zijn uitstoot te verminderen: in het hele houderijsysteem, de werkwijze met mest en de aanwending op het veld. Zo komen we tot een brongerichte integrale aanpak die goed is voor milieu, omgeving, dieren en niet onbelangrijk, de boer zelf.

We moeten vertrouwen op het vakmanschap van de veehouder en zijn kennis en kunde benutten. Dan kan hij ondernemen binnen de kaders die overheid en maatschappij stellen. Op deze manier verminderen we de stikstofdepositie op de natuur, reduceren we CO2 en verminderen we geur(overlast); met behoud van het o zo belangrijke agrarisch ondernemerschap.

Standpunt ZLTO keuzevrijheid reductie emissies

ZLTO vindt dat:

  • Innovatie en een integrale blik op de aanpak van uitstoot in de veehouderij zijn goedkoper, effectiever en fatsoenlijker richting de agrarische sector. 

  • Agrarisch ondernemers moeten worden afgerekend op het halen van emissiedoelen, niét op het installeren van voorgeschreven technieken. 

  • Agrarisch ondernemers moeten keuzevrijheid hebben in de manier waarop ze emissiereductie bereiken. 

  • Brongerichte, innovatieve maatregelen kunnen in rundvee-, kalver-, varkensstallen, waarbij de mest zo snel mogelijk wordt gescheiden in een feces- en urinefractie, tot een beter resultaat leiden. Ook in de pluimveesector kan met betere technieken meer resultaat geboekt worden.

  • We moeten samen met overheden en maatschappelijke organisaties inzetten op integraliteit en kringloopdenken, met oog voor het gehele houderijsysteem. Dit zorgt ervoor dat veehouders aan de slag kunnen met het terugdringen van emissies omdat dit geld bespaart, dierenwelzijn en diergezondheid verbetert, en energie of mineralen oplevert die weer elders benut kunnen worden. 

  • De stikstofemissie-eisen moeten in Brabant worden aangepast voor stalsystemen die integraal goed scoren, zodat deze toch gebruikt kunnen gaan worden.  

Wat doet ZLTO?

  • We lobbyen landelijk en provinciaal om de ruimte voor keuzevrijheid en integrale benadering te realiseren.
  • We werken samen aan integrale reductie via bijvoorbeeld www.integraalaanpakken.nl
  • We ontwikkelen toekomstbestendige stallen samen met provincie Noord-Brabant, VNO-NCW en ondernemersorganisatie voor de technologische industrie FME. We begeleiden, ondersteunen en adviseren ondernemers bij het ontwikkelen, kiezen en toepassen van maatregelen
  • We bepleiten subsidies/regelingen (Sbv) en vragen ze aan voor onze leden.
  • We werken aan het uitvoeringsprogramma ter verbetering van diergezondheid om zoönotische emissies te verkleinen.

Meer informatie over reduceren emissies

Voor jou als lid is het mogelijk om mee te discussïeren over dit onderwerp op het ZLTO Ledenforum. Deze input nemen we mee in onze belangenbehartiging.

Aantal leden

14

Aantal berichten

0

Aantal documenten

0
Inloggen