Wat vindt ZLTO van Droogteschade.nl?

Johan Elshof
droogteschade droogte droogteschade.nl

In de afgelopen weken hebben agrariërs in Brabant een brief ontvangen van Droogteschade.nl. De brief heeft bij nogal wat leden tot vragen geleid.

Zoals: waarom moet ik een contract tekenen van 9 pagina’s? En waarom moet ik 35% van de eventuele schadevergoeding afdragen? En wat vindt ZLTO ervan?

ZLTO keurt de actie af. Het woordgebruik van de brief is zodanig dat verwachtingen worden gewekt die naar ons idee niet waargemaakt kunnen worden. Verder zet deze actie de samenwerking tussen ZLTO en Brabant Water onder druk, zodanig dat we er als sector per saldo zwaar op achteruit kunnen gaan. Dat is ongewenst, en dus gevaarlijk.

Hieronder gaan we in op:

Bestaande schadevergoedingsregelingen

Rond een groot aantal grondwaterwinningen zijn in het verleden droogteschaderegelingen afgesproken. In de jaren ‘70 ging dat op basis van harde gesprekken tussen de voorgangers van Brabant Water en Landbouwschap/NCB.
Uiteindelijk is daar een systematiek uitgekomen op basis van het besef dat juridische strijd niets oplevert, omdat niemand de complexiteit van de ondergrond exact in kaart heeft. Elk onderzoek naar bodemopbouw, hydrologie en kwelstromen kan gepareerd worden door nieuw onderzoek.

En het resultaat daarvan kan weer aangevochten worden door een vervolgonderzoek. Anders gezegd: vooral onderzoekers en juristen hebben er baat bij. En de grondgebruiker blijft vooralsnog met lege handen staan.
Uiteindelijk heeft dat geleid tot een werkwijze waarin zowel het georganiseerde landbouwbedrijfsleven als de drinkwatermaatschappijen zich konden vinden. Namelijk: niemand weet precies wie welke droogteschade veroorzaakt, maar datgene wat aannemelijk veroorzaakt wordt door de drinkwatermaatschappij wordt vergoed door de drinkwatermaatschappij.

Een belangrijke functie daarin speelt de Advies Commissie Schade Grondwater (ACSG) en haar voorgangers CDG, TCGB, CoGroWa, enzovoorts. Op basis daarvan zijn ook in Brabant veel schadevergoedingsregelingen tot stand gekomen.
Indien één van de partijen van mening is dat er zodanig nieuwe inzichten zijn ontstaan dat de bestaande regeling niet meer actueel is, kunnen zij daarover met elkaar in gesprek. ZLTO kan grondgebruikers daarin ondersteunen. Maar dan wel in goed overleg met Brabant Water.

Dat heeft er in 2017 toe geleid dat ook de teelt van asperges onder de droogteschaderegeling is gekomen. En in 2018 dat de droogteschade van dit jaar al uiterlijk 31 december wordt uitgekeerd, in plaats van medio 2019. 

Gebieden zonder regeling

Droogteschade.nl constateert dat voor een aantal waterwinningen geen regelingen zijn. En dat klopt.

Over het algemeen is dat omdat de grondwaterwinningen daar onder diepe kleilagen plaats vinden. Deze kleilagen fungeren als een kurklaag, waardoor de invloed van de waterwinning in de diepte niet meer merkbaar is aan het maaiveld.

Mijn ervaring is overigens dat in de omgeving van een aantal van deze winplaatsen vaker schade wordt gevoeld van wateroverlast dan van droogte. Door waterschapswerkzaamheden (realisatie GGOR Landbouw) is daar de afgelopen jaren al wel verbetering in gekomen.

Nieuwe onderzoeken leiden tot nieuwe inzichten. Als voorbeeld de waterwinningen bij Gilze en bij Tilburg/Gilzerbaan. De afdekkende kleilagen zijn hier minder aaneengesloten dan eerder was verondersteld. Daarom hebben we medio januari overleg met grondgebruikers in deze regio om een droogteschadevergoedingsclaim in te dienen. Niet alleen van afgelopen jaar, maar ook over de in het verleden geleden schade.

Brabant Water is daarvan op de hoogte en wil daarin meedenken. Je mag van ons netwerk verwachten dat wij ook de ACSG al hebben geïnformeerd over de aanstaande droogteschadeclaim.

Voorkomen beter dan vergoeden

Volgens de wet moet droogteschade voorkomen worden. Pas als dat niet kan, moet die worden vergoed.

Om die reden zijn we in de afgelopen jaren het gesprek aangegaan met ZLTO-afdelingen en met Brabant Water. Mede door onze inzet zijn daardoor twee waterwinningen met bijzonder veel droogteschade gesloten: de winningen Boxmeer en Vierlingsbeek. Hierdoor is droogteschade door Brabant Water dus niet meer aan de orde. De vergoedingsregeling is derhalve beëindigd.

Ook mede door onze inzet is middeldiepe winning te Budel gestopt; er wordt alleen maar diep gewonnen. Daardoor is de oorspronkelijke hydrologische situatie weer deels hersteld, zijnde met hogere grondwaterstanden en natschade in plaats van droogteschade. Brabant Water heeft de natschadecompenserende maatregelen deels betaald. Niet omdat ze daartoe wettelijk verplicht waren maar uit coulance. Voor het overige ligt er een taak bij het waterschap (deels betaald door Brabant Water).

Een ander voorbeeld van schade voorkomen is het waterhergebruik bij Bavaria. ZLTO is initiatiefnemer van de samenwerking die geleid heeft tot het project Boer, Bier en Water/F2Agri. Inzet van gereinigd effluent in de regio leidt tot vermindering van de droogteschade door Bavaria.

In de omgeving van Tilburg/Dongen hebben onze gesprekken met de industrie helaas nog niet tot succes geleid, maar we verwachten dat hierin verandering kan komen onder druk van het veranderende provinciale grondwaterbeleid. In de invloedsgebieden Veghel en Loosbroek is gekozen voor project Bufferboeren, in beide gevallen voor een belangrijk deel betaald door Brabant Water.

In de omgeving van de waterwinningen Schijf, Seppe, Roosendaal zijn we ook het gesprek aangegaan met afdelingsbestuurders, maar die hebben niet geleid tot voldoende enthousiasme in de streek. Rondom Nuland heeft Brabant Water afspraken met het waterschap gemaakt om droogteschade zoveel mogelijk te compenseren door middel van wateraanvoer. Voor het overige deel is er een vergoedingsregeling.

Ook in andere regio’s gaan we graag met ZLTO-afdelingen in gesprek om droogteschade te voorkomen. Indien ledengroepen in hun omgeving hiervoor kansen zien en hierin ondersteuning willen, vernemen wij dat graag.

Waterkwaliteit

Al decennia maken Brabant Water en zijn voorgangers zich bezorgd over de kwaliteit van het diepe grondwater, als basis voor drinkwater.

Zij konden daarin steun verwachten van de provincie. Via de Provinciale Milieu Verordening (PMV) is de provincie bevoegd om regels aan het grondgebruik te stellen als dat nodig is voor het behoud van schone drinkwaterbronnen. Dat leidde in de jaren ’80 tot een specifiek Brabants mestbeleid: rondom Boxmeer en Vierlingsbeek werden er beperkingen ingesteld aan het gebruik van dierlijke mest. Later zijn die beperkingen overigens ‘ingehaald’ door de landelijke mestwetgeving. Maar het kan dus wel.

Eind jaren ’90 was aan de orde om in de Brabantse PMV beperkingen op te nemen met betrekking tot het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. Dat zou meteen gevolgen hebben voor het behoud van bepaalde teelten in grondwaterbeschermingsgebieden.

Goed overleg heeft geleid tot het inzicht dat ‘het helpen van boeren’ beter is dan ‘het straffen van boeren’. Dat wil zeggen: adviseren aan grondgebruikers hoe het wèl kan, in plaats van verboden in te stellen.

Die werkwijze functioneert nog steeds, namelijk in het project Schoon Water voor Brabant. Brabant Water is inmiddels enthousiast pleitbezorger voor deze aanpak (hetgeen ons bijzonder helpt in de politiek). Brabant Water financiert dit project ook. 

Een actuele zorg is het nitraatgehalte onder de drinkwaterbeschermingsgebieden. In het kader van de Europese nitraatrichtlijn moet de grondwaterkwaliteit in deze regio’s aan bepaalde eisen voldoen.

Bij de voorbereiding van het 6e Actieprogramma bestond het gevaar dat in een aantal kwetsbare grondwaterbeschermingsgebieden (waaronder circa 10 in Brabant) verdergaande beperkingen zouden worden gesteld aan de nitraatmestgift. Binnen (Z)LTO hebben we dat gevaar kunnen afwenden. Mede vanwege de uitstekende resultaten van ‘Schoon Water voor Brabant’ is gekozen voor kennisoverdracht en advies aan agrariërs om de uitspoeling van nitraat naar het grondwater te verminderen. Brabant Water betaalt ook daar aan mee.

Provinciaal grondwaterbeleid

Omdat er de laatste jaren in Brabant meer grondwater wordt onttrokken dan dat er wordt aangevuld, staan de grondwateronttrekkingen onder druk. Dat wordt nog versterkt over de klimaatdiscussies.

Als land- en tuinbouw is het behoud van voldoende beregeningsmogelijkheden letterlijk van levensbelang. In het politiek/maatschappelijke krachtenveld zullen we elke vriend nodig hebben die we kunnen vinden. Brabant Water kunnen we beter als vriend hebben/houden dan als vijand.

Positie ZLTO binnen LTO

De brief van Droogteschade.nl zegt dat LTO Nederland de actie steunt.

Feit is dat in het federatiebestuur van LTO de algemeen voorzitters van ZLTO en LLTB afstand hebben genomen van deze actie. Zij verwachten dat overleg met de drinkwatermaatschappijen de leden verder brengt dan hetgeen met de actie van Droogteschade.nl wordt beloofd. LTO Noord vaart hierin een andere koers.

Dat binnen het federatiebestuur van LTO het laatste woord hierover nog niet gezegd is, moge duidelijk zijn.

Droogteschade moet vanzelfsprekend vergoed worden

Dat droogteschade vergoed moet worden, staat voor ZLTO buiten kijf.

Schade voorkomen is nog beter.

In beide gevallen mogen ZLTO-leden op ons rekenen. Als onderdeel van het lidmaatschap, zonder dat we een percentage van de schadevergoeding vragen.

Maar dan moet het met open vizier met Brabant Water.

Dat begint met minnelijk overleg. Als dat niet het gewenste resultaat oplevert, kan altijd nog het juridische spoor doorlopen worden.

Wij zijn van mening dat het spoor via Droogteschade.nl niet sneller leidt tot resultaat, eerder langzamer. Bovendien zet het de agrarische sector op achterstand in andere dossiers. Tenslotte denken wij dat de brief van Droogteschade.nl de lezer mooiere verwachtingen voorspiegelt dan kan worden waargemaakt, hetgeen leidt tot onnodige frustraties.

Iedere ondernemer heeft vanzelfsprekend de eigen verantwoordelijkheid om zijn/haar eigen afwegingen te maken. Met het bovenstaande hoop ik in elk geval ons ZLTO-standpunt te hebben toegelicht.

Reageren op dit bericht

Voor jou als lid is het mogelijk om te reageren op dit bericht

Inloggen

Gerelateerd nieuws

2
Akkerbouw
17
2
Boomteelt en Vaste planten
19
2
Fruitteelt
20
2
Konijnenhouderij
22
2
Melkgeitenhouderij
23
2
Melkveehouderij
2
2
Multifunctionele landbouw
24
2
Paardenhouderij
25
2
Paddenstoelenteelt
27
2
Pelsdierenhouderij
28
2
Pluimveehouderij
26
2
Schapenhouderij
29
2
Varkenshouderij
30
2
Vleeskalveren
31
2
Vleesveehouderij
142
2
Vollegronds tuinbouw
32
6
Homepage
115