Onkruidbestrijdingsmiddelen

We zien de laatste jaren steeds meer groenbemesters in de winter. Dit is goed voor de bodem en het milieu. In het voorjaar moeten boeren en tuinders de groei van deze groenbemesters stoppen, omdat zij plaats moeten maken voor akkerbouw, groenten, sierteelt en voedergewassen zoals maïs en nieuw grasland. Het gebruik van herbiciden, ook wel onkruidbestrijdingsmiddelen genoemd, kan dan noodzakelijk zijn. 

Onkruidbestijdingsmiddelen

Groenbemesters zijn wintergewassen die de 'vrije’ meststoffen opslaan in hun wortels en bladeren. Deze opgeslagen meststoffen spoelen bij regen niet uit naar het grond- en oppervlaktewater, en blijven dus op het perceel. Dat is goed voor het milieu en voor de bodem. Maar boeren en tuinders moeten wel elk voorjaar de groei van de groenbemester stoppen, en de plantresten door de bodem mengen. Anders kan het nieuwe gewas niet gezaaid of geplant worden. Een groenbemester moet afsterven om te voorkomen dat restanten na het onderwerken weer gaan groeien en het nieuwe gewas overwoekeren. Om deze overgang van groenbemester naar een nieuwe teelt voor elkaar te krijgen, kan het gebruik van een onkruidbestrijdingsmiddel zoals glyfosaat nodig zijn.


Gewasbescherming en onkruidbestrijding is maatwerk

Alle boeren en tuinders moeten werken volgens het principe Integrated Pest Management (IPM). Volgens dit principe beoordeelt de boer of tuinder eerst of het afdoden van de groenbemester ook mechanisch kan. Het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen en herbiciden is altijd een laatste redmiddel. 

Welke andere opties de boer of tuinder heeft, hangt af van de weersomstandigheden, het bodemtype, de nieuwe gewassen die op de percelen gaan komen, en of er gewerkt wordt met ‘niet kerende grondbewerking’ (NKG). NKG is een opkomende ontwikkeling, als alternatief voor het omploegen van het land. NKG is goed voor de bodemkwaliteit, maar heeft als nadeel dat onkruiden, groenbemesters en gescheurd grasland niet voldoende vernietigd worden. In dat geval kan de keuze voor een herbicide noodzakelijk zijn.  

Bij alle grondbewerkingen is de afweging: hoe vaker de tractor in het vroege voorjaar het land op moet, hoe slechter dat is voor de bodem. Want een dichte bodemstructuur maakt de nieuwe teelt kwetsbaarder voor zowel droogte als zware regenval. Ook verstoort een verdichte bodem het bodemleven. Daarnaast leidt extra grondbewerking tot hogere (brandstof)kosten en afbraak van organische stof (waarbij CO2 vrijkomt). Dat zorgt voor extra milieubelasting.  

Toegelaten gewasbeschermingsmiddelen 

Alle gewasbeschermingsmiddelen (dus ook herbiciden) die in Nederland gebruikt mogen worden, zijn door het CTGB (College voor de Toelating van Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden) toegelaten voor het gebruik in bepaalde gewassen. Het CTGB kan alleen gewasbeschermingsmiddelen toelaten, waarvan de actieve stoffen ook door de EU al zijn toegelaten. Er is dus een dubbele toetsing, ook op de veiligheidsaspecten. 

Groenbemester

Glyfosaat 

Verreweg het meest bekende toegelaten herbicide is glyfosaat. Het is vooral bekend onder de merknaam Roundup, één van de vele onkruidbestrijdingsmiddelen met de werkzame stof glyfosaat. Boeren en tuinders kiezen voor dit middel vanwege de effectiviteit. Bij een éénmalige toepassing van glyfosaat is later in het jaar minder onkruidbestrijding nodig. Wanneer een teelt start met een onkruidvrij perceel is tijdens de groei van de teelt veel minder onkruidbestrijding nodig, dan wanneer onkruid al volop aanwezig is. Dat bespaart niet alleen kosten, maar zorgt ook voor een lagere milieulast en een minimale structuurschade aan de grond. Bovendien kunnen bij een beheersbare onkruiddruk in de teelt vaak pleksgewijze technieken gebruikt worden. Die technieken kunnen mechanisch of chemisch zijn. Bij het gebruik van herbiciden wordt het middel dan alleen en precies op de schadelijke planten gespoten, en niet op het hele veld. 

Waarom wordt juist glyfosaat zo vaak gebruikt? 

Alle andere toegelaten onkruidbestrijdingsmiddelen geven volgens de milieumeetlat een grotere milieubelasting dan glyfosaat. Vaak omdat ze minder goed werken en het onkruid daardoor steeds terugkomt. Daardoor moeten andere toegelaten middelen vaker gebruikt worden.

Standpunt Onkruidbestrijdingsmiddelen

ZLTO vindt dat: 

  • Het principe van Integrated Pest Management leidend is in gewasbescherming en onkruidbestrijding:
    • De toepassing van chemische gewasbescherming is altijd de laatst in te zetten oplossing, na afweging van niet-chemische oplossingen voor het bestrijden van ziekten, plagen en onkruiden, of het scheuren van grasland.
    • Er wordt vaker gekozen voor het zaaien van groenbemesters die in de winter bevriezen. Deze kunnen na de winter gemakkelijker ondergewerkt worden.
    • Bij maïs is de keuze in groenbemesters beperkt, omdat maïs pas in de herfst wordt geoogst. De veelgekozen groenbemester 'gras’ wordt bij toepassing van IPM-afwegingen eerder in het voorjaar ondergewerkt dan voorheen.
    • Er wordt in het teeltseizoen door ondernemers meer en meer gekozen voor pleksgewijze onkruidbestrijding.
    • De landbouwsector heeft zelf voorgesteld om het gebruik van bijvoorbeeld glyfosaat op voedselgewassen te laten vervallen.

  • Boeren en tuinders moeten alle middelen die door het CTGB zijn toegelaten, daadwerkelijk op alle gronden mogen gebruiken. Ook op die van regionale overheden gehuurde of gepachte percelen:
    • De tegenstrijdigheid dat lagere overheden het beleid van de Rijksoverheid doorkruisen, is een zeer ongewenste en verwarrende ontwikkeling.
    • Toegelaten middelen zijn allemaal volgens wettelijke afspraken beoordeeld en veilig bevonden voor het doel waarvoor ze zijn toegelaten.

  • Glyfosaat thuis hoort in de gereedschapskist van de boer, tuinder of loonwerker, zodat hij of zij kan voldoen aan de eis van de overheid om in de winter groenbemesters te telen. 

  • Een verbod op het gebruik van glyfosaat op huur- en pachtgronden een stap achteruit zou zijn, omdat dit leidt tot het gebruik van een hoger volume aan andere herbiciden. Ook leidt de extra benodigde grondbewerking tot stijging van het brandstofverbruik, verdichting van de bodem, vermindering van bodemleven en verhoogde afbraak van organische stof.  

Uitgelicht project RECUPA: Recirculatie technieken trayvelden in aardbeienteelt

Uitgelicht project BodemUP: Haal meer uit je bodem

Bekijk alle projecten

Onze leden vertellen

Bekijk alle ledenverhalen
  • Heiko van Berlo - breed

    Heino van Berlo: ‘Lidmaatschap zie ik als zelfontplooiing’

  • jacky Dieleman

    Jacky Dieleman: ‘Geef geen commentaar als je er zelf niets aan doet’

  • stijn bierkens - breedte

    Stijn Bierkens: ‘Belangrijk dat er een organisatie is waar je bij hoort’

ZLTO Ledenvoordeel

Bekijk al het ledenvoordeel
  • Header website_0000s_0020_Tielemans computer pc binnen werken

    KPN mobiele telefonie en internet/tv | 5% korting

  • Header website_0000s_0050_zon op dak

    Zelf energie opwekken

  • Header website_0000s_0023_Stal in aanbouw advies

    Dakactie Eternit | € 0,35 per m2

  • Header website_0000s_0049_boeren ondernemers praten met elkaar discussie tuinders leden in gesprek

    Selecta koffie | 20% korting op ingrediƫnten

  • Header website_0000s_0006_P. Van Hedel bemesten gierton

    Diesel | € 2 korting per 100 liter