Beregenen tegen droogte

Ons weer wordt extremer: milde winters met heftige plensbuien, gevolgd door kurkdroge zomers. Boeren en tuinders merken dit het eerst. Zij hebben namelijk voldoende water nodig om gewassen te kunnen telen. Die behoefte aan water hebben zij op specifieke momenten, zoals bij de kiemperiode van gewassen. Als dat water ontbreekt, moeten boeren beregenen. ZLTO maakt zich er hard voor dat de behoefte om te beregenen afneemt. Dit neemt niet weg dat boeren beregening soms nodig hebben voor hun bedrijfsvoering.

Stuwhoogte aanpassen maatregel droogte foto Nieuwe Oogst.JPGOmdat voldoende beschikbaar water zo belangrijk is voor boeren, doen zij er alles aan om ‘hun’ watervoorraad veilig te stellen.

Waterbeheer door boeren

Omdat voldoende beschikbaar water zo belangrijk is voor boeren doen zij er alles aan om ‘hun’ watervoorraad veilig te stellen. Dan gaat het vooral om maatregelen om water vast te houden, te besparen en slim te gebruiken. Sinds 2014 zijn hiertoe al duizenden maatregelen genomen; dit gaat onverminderd door.

Boeren zijn belangrijke waterbeheerders. Uitgedrukt in kilometers watergang beheren boeren meer dan tien keer zoveel als de waterschappen. Daarnaast investeren ze in het vasthouden van water in de sloten, het opvangen van dakwater, het aanpassen van de bodem en aanleggen van slimme irrigatie. Twee derde van de boeren die beregenen heeft een bedrijfswaterplan. Op basis van deze 2.000 plannen weten we hoeveel en welke soort maatregelen zij sinds 2014 hebben genomen. Naar inschatting van de ZLTO-waterexperts tellen deze maatregelen op tot een jaarlijks behoud van zo’n 1.250.000 m³ water.

Brabant telt 300.000 hectare landbouwgrond. Gemiddeld valt er op die oppervlakte jaarlijks 830 millimeter regen, 100 mm meer dan 50 jaar geleden.

Brabant telt 300.000 hectare landbouwgrond. Gemiddeld valt er op die oppervlakte jaarlijks 830 millimeter regen, 100 mm meer dan 50 jaar geleden. Boeren vangen op hun gronden dus 2,49 miljard m3 regenwater op. Gemiddeld wordt er door boeren 40 miljoen m3 beregend uit grondwater. In de extreem droge zomers van 2018, 2019 en 2020 was dit ongeveer 90 miljoen m3. Dit betekent dat boeren en tuinders slechts 5 procent oppompen van het water dat op de landerijen wordt opgevangen.

water beregenen waterwingebied.jpgWat is de oplossing?

Veel boeren doen hun werk in stilte. Dat geldt ook voor hun inspanningen om zuinig met water om te gaan, om het op te vangen en op te slaan, en om goed voor de bodem te zorgen zodat de grond meer water kan vasthouden. Met dit waardevolle werk gaan we door. Samen kunnen we nog meer dan dat we nu al doen. Als boeren goed gefaciliteerd worden bij het conserveren van water in tijden van neerslagoverschot, houden ze veel meer water vast dan zij nodig hebben om gewassen te laten groeien. Op die manier kunnen boeren een positieve bijdrage leveren aan de grondwaterstand.

Daarnaast moeten we nog beter laten zien en horen wat boeren nu al doen, vooral naar beleidsmakers, politici en bestuurders. De gunfactor die veel individuele agrariërs hebben, is daarbij onze grootste kracht. De boodschap is dat water door onze sector nuttig gebruik wordt. De agrarische sector levert ook op dit vlak haar bijdrage aan een toekomstbestendige maatschappij.

Standpunt beregenen tegen droogte

ZLTO vindt het volgende: 

  • Het gebruik van water door boeren voor de voedselproductie is hoogwaardig gebruik van deze natuurlijke hulpbron. Zeker in vergelijking met het gebruik van ‘drinkwater’ voor het toilet doorspoelen, auto’s wassen en tuinen besproeien.

  • In de winterperiode moet een veel groter deel van de neerslag vastgehouden worden. Boeren hebben daarbij vaak wel de hulp nodig van de waterbeheerder.

  • Grondwaterberegening is een middel dat boeren liever niet inzetten. Beregening kost immers tijd, geld en water. Beregening moet daarom de sluitpost zijn voor de watervoorziening.

  • Boeren en tuinders gebruiken slechts een fractie van het water dat op hun landerijen wordt opgevangen voor beregening. Agrariërs die aantoonbaar zuinig zijn met water of water aan het bodem- en watersysteem toevoegen, moeten daarvoor worden beloond. Wij denken daarbij aan extra beregeningsruimte.

  • Beregening is in het groeiseizoen essentieel om gezonde gewassen te telen. Het zorgt voor een maximale opbrengst én voorkomt dat toegediende meststoffen, zoals stikstof, uitspoelen naar het grond- en oppervlaktewater. Nutriënten horen in de plant, niet in het water. 

  • Het belang van waterconservering, het vasthouden van regenwater, mag er niet toe leiden dat in neerslagrijke periodes onevenredige schade ontstaat als gevolg van wateroverlast. 

Wat doet ZLTO? 

ZLTO werkt veel samen met waterschappen en provincies en soms ook met drinkwaterbedrijven, natuurorganisaties, kennisinstituten en het Rijk. De hechte relatie met LTO Nederland en onze zusterorganisaties is daarbij van grote meerwaarde. Die meerwaarde geldt ook voor de door ZLTO benoemde waterschapsbestuurders in ons werkgebied. 

Samen met onze leden werken we iedere dag van het jaar hard het vasthouden van zoveel mogelijk regenwater, in de bodem en onze sloten. We draaien de projecten BodemUp, Elke druppel telt en werken aan bedrijfswaterplannen zodat de boeren optimale omstandigheden hebben om hun gewassen te telen.  

Projecten over beregenen tegen droogte