Beregenen uit grondwater

Veel boeren en tuinders gaan bewust zuinig om met water en investeren in maatregelen die water besparen, opvangen en vasthouden. Toch is beregenen vaak nog onmisbaar, bijvoorbeeld in droge perioden. Dat moet dan ook mogelijk zijn. ZLTO vindt dat waterbeheerders met boeren en tuinders moeten samenwerken en hen moeten belonen voor hun inzet. Samen werken we aan een goede waterbalans. 

Beregenen tegen droogte

Ons weer wordt extremer: milde winters met heftige plensbuien, gevolgd door kurkdroge zomers. Dat zorgt in sommige jaren voor lage waterstanden, wat slecht is voor landbouw en natuur. Boeren en tuinders hebben voldoende water nodig om gewassen te kunnen telen. Als dat water ontbreekt, moeten boeren beregenen uit grond- of oppervlaktewater. Wij zien beregening van gewassen als hoogwaardig gebruik van water. Voedselproductie is zo belangrijk dat die niet te snel opgeofferd moet worden voor natuurbelangen. 

ZLTO zet zich in om de beregeningsbehoefte zo klein mogelijk te maken. Door maatregelen te nemen op het gebied van het gebruik, de aanvoer en het vasthouden van water, kunnen we waterschaarste in het voorjaar en de zomer beperken. Nu al voegen boeren en tuinders meer toe aan het watersysteem dan zij onttrekken. Dat doen ze door regenwater in de winter zo veel mogelijk vast te houden in sloten en de bodem. Om meer te doen hebben we de waterbeheerders nodig. 


Hoe gaan we dat bereiken? 

Boeren en tuinders zijn belangrijke waterbeheerders. Maatregelen op het boerenland kunnen een groot verschil maken. Denk daarbij aan het verbeteren van de bodem, zodat die meer water kan opnemen en vasthouden. Of aan zuinig water geven aan planten door middel van druppelslangen. ZLTO werkt met boeren aan het vasthouden van zoveel mogelijk regenwater. Dat doen we met projecten als BodemUP, Wel Goed Water Geven, en Elke druppel telt. Inmiddels nemen ruim 550 boeren en tuinders deel aan BodemUP, en dat aantal willen we in de komende vijf jaar verdrievoudigen. Ook werken we aan bedrijfsbodem- en waterplannen. Daarmee kunnen boeren en tuinders aan andere partijen laten zien welke maatregelen ze nemen en wat die opleveren. 

Boeren en tuinders kunnen het natuurlijk niet alleen. Ook de overheid is aan zet om de waterbalans te verbeteren. Daarom zoeken we de samenwerking met waterschappen en provincies en soms ook met drinkwaterbedrijven, natuurorganisaties, kennisinstituten en het Rijk. We pleiten voor maatregelen die boeren en tuinders faciliteren en niet benadelen. Dat heeft eind 2021 geleid tot een nieuw Grondwaterconvenant. Daarin is bijvoorbeeld afgesproken dat bij droogte niet alleen beregening ter discussie staat, maar dat naar alle onttrekkers wordt gekeken. Er is ook meer aandacht voor het belang van het toevoegen van water aan het systeem, zodat onttrekken minder een probleem wordt.  

De gunfactor die veel individuele agrariërs hebben, is onze grootste kracht. De boodschap is dat water door onze sector nuttig gebruik wordt. De inzet die onze leden afgelopen jaren hebben getoond om goed met water om te gaan, wordt door velen opgemerkt. De agrarische sector levert haar bijdrage aan een toekomstbestendig watersysteem.

Ons standpunt

  • Beregening is in het groeiseizoen essentieel om gezonde gewassen te telen. Beregening moet daarom altijd en overal mogelijk zijn. 

  • Boeren en tuinders doen hun best om hun beregeningsbehoefte te verminderen. Ook beregenen zij liever niet en doen dat alleen als het niet anders kan. 

  • In de winterperiode moet een veel groter deel van de neerslag vastgehouden worden. Boeren hebben daarbij vaak wel de hulp nodig van de waterbeheerder. 

  • Agrariërs die aantoonbaar zuinig zijn met water of water aan het bodem- en watersysteem toevoegen, moeten daarvoor worden beloond. Wij denken daarbij aan extra beregeningsruimte of een financiële beloning. 

  • Het belang van waterconservering mag niet leiden tot onevenredige schade door wateroverlast. 

Veelgestelde vragen

  • Hoeveel water gebruiken boeren en tuinders? 

    • Gemiddeld wordt er door boeren jaarlijks in totaal 45 miljoen m3 water beregend uit grondwater. In de extreem droge zomers van 2018, 2019 en 2020 was dit ongeveer 90 miljoen m3.

      Daar staat tegenover dat er op de 300.000 hectare landbouwgrond in Brabant gemiddeld jaarlijks 830 millimeter regen valt. Dat komt neer op 2,49 miljard m3 regenwater. Als boeren goed gefaciliteerd worden bij het conserveren van water in tijden van neerslagoverschot, houden ze veel meer water vast dan zij nodig hebben om gewassen te laten groeien. In het winterhalfjaar 2020/21 was dat 480 miljoen m3. Op die manier kunnen boeren een positieve bijdrage leveren aan de grondwaterstand. 
  • Wat doen boeren en tuinders om zuiniger met water om te gaan? 

    • De belangrijkste maatregel is het watervasthoudend vermogen van grond te vergroten. Het programma BodemUP helpt daarbij. Verder accepteren boeren vaak een hoger slootpeil, zodat oppervlaktewater maximaal kan verzakken in de ondergrond. 

      Een maatregel die steeds vaker wordt getroffen is peilgestuurde drainage, waarbij neerslagwater onder het maaiveld wordt opgevangen in drainagebuizen. Een stap verder is subirrigatie, waarbij oppervlaktewater via drainbuizen onder het perceel wordt gebracht, in de wortelzone. Daarnaast wordt steeds vaker gebruik gemaakt van druppelbevloeiing. Precisie-watervoorziening met GPS lijkt eveneens een toekomst te hebben.

      Tenslotte is de agrarische sector kampioen in het hergebruik van gezuiverd water (effluent) van rioolwaterinstallaties en industrie. Daarmee brengen ze de circulariteit in praktijk. 
  • Wie kan mij helpen bij het nemen van maatregelen op mijn bedrijf?

    • Bij ZLTO lopen verschillende projecten die te maken hebben met bodemverbetering en waterconservering. Heb je zelf ideeën of wensen op dat gebied, en heb je hulp nodig bij de uitvoering? Bekijk een van de onderstaande projectpagina’s of neem contact op met de ZLTO Informatielijn. 
      1. BodemUP
      2. Wel Goed Water Blijven Geven
      3. Waterconservering in pilotgebieden
      4. Innovatieve watervoorziening Rivierenland-Zuid
      5. Bodemmaatregelen in attentiezones rondom natte-natuurparels 
      6. Triple C
      7. Beregeningssignaal
      8. F2Agri/Boer, Bier en Water 
      9. Recupa 
      10. Bufferboeren Veghel 
      11. Carbon Farming 
      12. PPS Beter Bodembeheer 
  • Wat zijn de plannen van de provincie rondom water? (Waterbeheerprogramma 2022-2027)

    • De provincie en de waterschappen hebben eind 2021 hun waterbeheerprogramma’s vastgesteld voor de komende 6 jaar. Naast deze overheden, hebben ook andere organisaties wensen. Ook ZLTO, met de ZLTO Watervisie. Dat heeft geleid tot een gezamenlijk Bestuursconvenant Grondwater. De afspraak is dat een bestuurlijk kernteam enkele keren per jaar de vinger aan de pols houdt over de uitvoering van dat convenant. In dat kernteam is ook ZLTO vertegenwoordigd. De uitvoering van dat convenant gaat naar verwachting meer invloed hebben dat de waterprogramma’s van de afzonderlijke organisaties.
  • Hoe zit het met beregening in de buurt van natuurgebieden?

    • Daar geldt nu nog het oude beregeningsbeleid, zoals dat eind vorige eeuw is vastgesteld door de provincie. Flexibel beregenen is daar niet mogelijk. Het aanleggen van nieuwe putten mag niet en verplaatsing mag alleen maar naar een locatie die verder van het natuurgebied afligt.  
      Wij vinden dat dit te star en te algemeen is. Boeren die aantoonbaar zuinig omgaan met water moeten wel de kans krijgen om in aanmerking te komen voor flexibeler beregeningsmogelijkheden. Bijvoorbeeld op basis van een bedrijfsbodem- en waterplan. 

Uitgelicht project RECUPA: Recirculatie technieken trayvelden in aardbeienteelt

Uitgelicht project BodemUP: Haal meer uit je bodem

Bekijk alle projecten

Onze leden vertellen

Bekijk alle ledenverhalen
  • Heiko van Berlo - breed

    Heino van Berlo: ‘Lidmaatschap zie ik als zelfontplooiing’

  • jacky Dieleman

    Jacky Dieleman: ‘Geef geen commentaar als je er zelf niets aan doet’

  • stijn bierkens - breedte

    Stijn Bierkens: ‘Belangrijk dat er een organisatie is waar je bij hoort’

ZLTO Ledenvoordeel

Bekijk al het ledenvoordeel
  • Header website_0000s_0020_Tielemans computer pc binnen werken

    KPN mobiele telefonie en internet/tv | 5% korting

  • Header website_0000s_0050_zon op dak

    Zelf energie opwekken

  • Header website_0000s_0023_Stal in aanbouw advies

    Dakactie Eternit | € 0,35 per m2

  • Header website_0000s_0049_boeren ondernemers praten met elkaar discussie tuinders leden in gesprek

    Selecta koffie | 20% korting op ingrediënten

  • Header website_0000s_0006_P. Van Hedel bemesten gierton

    Diesel | € 2 korting per 100 liter